‘กำเนิดวีนัส’ ยุคใหม่ จากผืนผ้าใบสู่อินสตาแกรม MV และปกแมกกาซีน

มีคำพูดที่ว่า “อะไรที่คลาสสิก จะไม่มีวันตาย” (A classic never goes out of style.) แต่การอยู่รอดข้ามเวลาแล้วยังเป็นที่จดจำได้ ก็น่าจะต้องอาศัยอะไรที่มากกว่าการผลิตซ้ำในรูปแบบเดิมๆ

 

อย่างเช่น ‘กำเนิดวีนัส’ (The Birth of Venus) ภาพเขียนจากฝีแปรงของจิตรกรชาวอิตาลี ‘Sandro Botticelli’ หนึ่งในภาพเขียนยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาที่คนยังจดจำและอ้างถึง แม้เวลาจะผ่านมาหลายร้อยปีแล้ว

ภาพเขียนที่เปลือยเทพีแห่งความงามนี้ยังคงปรากฏให้เราเห็นอยู่บ่อยๆ เพียงแต่ถูกจ้องมอง ถ่ายทอด และตีความไปตามความต่างของพื้นที่และเวลา จากที่เคยอยู่บนผืนผ้าใบหรือติดไว้บนผนังพิพิธภัณฑ์ วีนัสได้ย้ายไปปรากฏตัวในสื่อร่วมสมัยต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นปกนิตยสาร เวทีแฟชั่น มิวสิกวิดีโอ หรือแม้กระทั่งภาพถ่ายคนดังในอินสตาแกรม

แต่ไม่ว่าจะย้ายแพลตฟอร์มไปที่ไหน ‘Iconic Pose’ ของเธอก็ยังคงเป็นความคลาสสิก ที่ทำให้วีนัสยังไม่ตาย! และนี่คือ ‘กำเนิดวีนัส’ ในยุคร่วมสมัย ที่แม้แต่ Botticelli ผู้สร้างเธอขึ้นมายังต้องสนใจเปิดดู

 

ARTPOP – Lady Gaga

อัลบั้ม ARTPOP ของ Lady Gaga ได้อิทธิพลจาก ‘กำเนิดของวีนัส’ ในหลายๆ องค์ประกอบ ตั้งแต่ปกอัลบั้มที่เป็นภาพของนักร้องสาวใส่วิกผมบลอนด์ และมือที่มาปิดปทุมถันของเธอ หรือฉากหลังที่หยิบเอาส่วนประกอบของภาพเขียนมาผสมผสานกับภาพ ‘Apollo and Daphne’ ของ Jeff Koons ผู้ออกแบบปกอัลบั้มนี้บอกว่าเขาต้องการจะนำเสนอภาพของ Lady Gaga ในนามของเทพีวีนัส เพื่อจะสะท้อนถึงการแสวงหาและความเพลิดเพลินในสุนทรียะของความงาม

นอกจากปกอัลบั้มแล้ว กำเนิดของวีนัสยังไปอยู่ในมิวสิกวิดีโอเพลง ‘Applause’ (youtu.be/pco91kroVgQ) ด้วย ในนั้น Lady Gaga ได้ใส่วิกผมบลอนด์ ยืนโพสอยู่บนเปลือกหอย คล้ายกับวีนัสของ Botticelli ขาดก็แต่บุคคลอีกสามคนที่ช่วยเป่าลมและหอบหิ้วอาภรณ์ของเธอ

 

The New Yorker (1992/2014)

ความโดดเด่นของหน้าปกนิตยสาร The New Yorker เป็นที่เลื่องลือของวงการสิ่งพิมพ์อยู่เสมอ พวกเขาจึงไม่พลาดที่จะนำ ‘กำเนิดของวีนัส’ ไป ‘Cover’ ลงบนปกถึงสองครั้งสองครา ครั้งแรกคือปกของเดือนพฤษภาคม ปี 1992 Susan Davis เจ้าของภาพวาดได้เปลี่ยนวีนัสให้เป็นสาวงามร่วมสมัยในเสื้อคลุมอาบน้ำสีขาว และแทนที่ Zephyr เทพเจ้าแห่งสายลมตะวันตกด้วยไดร์เป่าผมลมร้อน ภาพวาดเรียกรอยยิ้มนี้เล่าถึงเทพีแห่งความงามในวันที่ไม่ได้อยู่บนเปลือกหอยกลางทะเล เธอปราศจากเครื่องตกแต่งหรือการประทินใดๆ แต่วีนัสก็ยังคงความสวยงามตามธรรมชาติของเธอ ในฐานะที่เป็นต้นแบบของความงาม

เวลาผ่านไปหลายสิบปี The New Yorker ได้นำวีนัสกลับมาอวดโฉมบนปกอีกครั้งในเดือนสิงหาคม ปี 2014 แต่ครั้งนี้เป็นผลงานของ Roz Chast นักวาดการ์ตูนเสียดสี ที่จับวีนัสไปยืนริมชายหาด และรายล้อมเธอด้วยผู้คนที่ยื่นโทรศัพท์ออกไปถ่ายภาพ

 

Venus, After Botticelli – Yin Xin

ภาพวาด Venus, After Botticelli ของ Yin Xin ได้นำเสนอความหมายใหม่ให้แก่เทพีองค์นี้ จิตรกรหนุ่มสัญชาติจีนได้เผยเบื้องหลังวิธีคิดการทำงานชิ้นนี้ของเขาให้กับ Women’s Wear Daily ในปี 2016 ว่า “จิตรกรรมเป็นเรื่องที่อยู่เหนือศาสนาและวัฒนธรรม ซึ่งเป้าหมายของผมคือการตามหาความเป็นศิลปินแท้”

โดยวีนัสของ Yin Xin เป็นผู้หญิงเอเชียที่ถูกนำเสนอเพียงแค่ส่วนหัว เผยให้เห็นเส้นผมสีดำพริ้วไสว ในรูปแบบเดียวกับผมบลอนด์ของวีนัสต้นฉบับ ดวงหน้าของเธอบอกเล่าความเป็นเอเชียนเต็มตัว ทั้งดวงตา ริมฝีปาก และสัดส่วนต่างๆ Stefan Weppelmann นักประวัติศาสตร์ศิลปะให้ความเห็นกับผลงานชิ้นนี้ไว้ว่า “ภาพนี้มีส่วนผสมทั้งฝั่งตะวันตกและตะวันออก ซึ่งตอกย้ำให้เห็นว่ามุมมองที่เรามีต่อศิลปะนั้นขึ้นอยู่กับวัฒนธรรมที่หล่อหลอมเรามาด้วย”

 

Rebirth of Venus – David LaChapelle

เทพแห่งความรักและความงามในโลกของแฟชั่นจะเป็นอย่างไร จริงๆ แล้ววีนัสอยู่กับวงการนี้มาเสมอ นับตั้งแต่ชุด Evening Dress (1938) ดอกไม้ปัก ของ Elsa Schiaparelli จนถึง Skintight Collage (1993) ของ Dolce&Gabbana

David LaChapelle อดีตช่างภาพแฟชั่นของ Vogue จึงได้ตีความเทพีองค์นี้ออกมาในภาพถ่าย Rebirth of Venus ซึ่งเป็นการนำเสนอวีนัสในแบบที่มีผิวสีแทนและหุ่นผอมกระชับ ประดับศีรษะด้วยมงกุฎสีทองและรองเท้าส้นสูงสีเขียวำเปล่งประกาย นับว่าเป็นวีนัสที่ร่วมสมัยและก๋ากั่นขึ้นพอสมควร

ฉากของ Rebirth of Venus คือพรรณไม้เขียวเขตร้อนและความกว้างใหญ่ของผืนสมุทรแปซิฟิก ซึ่ง David ได้อธิบายว่านี่คือความแตกต่างของฮาวายกับอิตาลี อันเป็นสาเหตุที่ทำให้วีนัสของเขาไม่เหมือนกับของ Botticelli นอกจากนี้ภาพวีนัสของ David ยังเลือกที่จะนำเสนอเรื่องเพศอย่างชัดเจน ได้จากเปลือกหอยที่เคยวางอยู่ด้านหน้าอวัยวะเพศของเธอ

 

The Series of Pregnancy – Beyoncé

หนึ่งในชุดภาพที่มียอดไลก์สูงสุดของอินสตาแกรมประจำปี 2017 คือภาพ Photoset ของ Beyoncé ในช่วงที่เธอกำลังตั้งท้องคู่แฝด ที่ Awol Erizku ช่างภาพเจ้าของผลงาน ให้เธอโพสต์ในบริบทของเทพี แต่ในฐานะผู้เป็นแม่ของเด็กสามคน

นอกจากนั้น สายตาของวีนัสทั้งสองก็ต่างกันสิ้นเชิง วีนัสของ Botticelli มีแววตาไร้เดียงสาและดูเลื่อนลอย แต่ ‘ควีน-บี’กลับจิกสายตาไปที่กล้องในมาดนางแบบของเธอ ทำให้ภาพนี้นอกจากจะเป็นเรื่องที่ชาวโลกเข้ามาร่วมยินดีในระดับสถิติของแอพพลิเคชันแล้ว เหล่าคนในวงการศิลปะก็ได้ตื่นเต้นกับการ ‘บิด’ วีนัสของ Awol ด้วย

ILLUSTRATED BY JIDA LEEPAIBOON

Share Article

Leave a reply